Để giúp nhân dân hiểu rõ, cần khẳng định: đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu không phải là nhập ngũ. Đây chỉ là bước lập hồ sơ quản lý công dân trong độ tuổi thực hiện NVQS theo quy định của pháp luật.
Theo đó, đăng ký NVQS là việc cơ quan quân sự địa phương tiến hành lập danh sách, nắm số lượng công dân nam trong độ tuổi, đồng thời thu thập thông tin cơ bản về hoàn cảnh gia đình, trình độ học vấn và tình trạng sức khỏe ban đầu. Việc này nhằm phục vụ công tác quản lý, chưa phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Việc gọi nhập ngũ chỉ áp dụng đối với công dân từ đủ 18 tuổi trở lên và phải qua các bước tuyển chọn, khám sức khỏe theo quy định.
Sau khi hoàn thành đăng ký NVQS lần đầu, công dân sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nghĩa vụ quân sự. Đây là giấy tờ quan trọng, thường được yêu cầu trong hồ sơ nhập học tại nhiều trường đại học, cao đẳng đối với nam sinh.
Đối tượng đăng ký nghĩa vụ quân sự
- Công dân nam đủ 17 tuổi trong năm.
- Công dân nữ từ đủ 18 tuổi trở lên, có ngành, nghề chuyên môn phù hợp với yêu cầu của Quân đội nhân dân.
Thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu
Tháng 1 hằng năm: Cấp xã và các cơ quan, tổ chức rà soát, lập danh sách công dân nam đủ 17 tuổi.
Tháng 4 hằng năm: Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện (nay là xã, phường) phát lệnh gọi đăng ký NVQS lần đầu.
Địa điểm đăng ký nghĩa vụ quân sự
Công dân cư trú tại địa phương thực hiện đăng ký tại Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi cư trú. Công dân đang học tập, làm việc tại cơ quan, tổ chức sẽ đăng ký tại Ban Chỉ huy quân sự của cơ quan, đơn vị; trường hợp đơn vị không có Ban CHQS thì thực hiện đăng ký tại nơi cư trú theo quy định.
Thủ tục các bước đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu (tuổi 17)
Căn cứ Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 và Quyết định 4089/QĐ-BQP ngày 29/8/2023, quy trình đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu đối với công dân nam đủ 17 tuổi được thực hiện như sau:
1. Nhận thông báo và chuẩn bị đăng ký
Khi đủ 17 tuổi, công dân sẽ nhận được thông báo của Ủy ban nhân dân cấp xã (phường) hoặc Ban Chỉ huy Quân sự cấp xã (phường) về thời gian, địa điểm đăng ký nghĩa vụ quân sự. Công dân cần chuẩn bị các giấy tờ cần thiết theo hướng dẫn (thường gồm giấy khai sinh, căn cước công dân...).
2. Thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự
Công dân thực hiện đăng ký tại Ban Chỉ huy Quân sự cấp cấp xã theo quy định. Cơ quan quân sự sẽ tiếp nhận, kiểm tra thông tin và xác nhận đăng ký.
3. Khám sức khỏe ban đầu
Sau khi đăng ký, công dân có thể được yêu cầu tham gia khám sức khỏe sơ bộ tại cơ sở y tế được chỉ định. Nội dung khám gồm các chỉ số cơ bản như: Chiều cao, cân nặng, thị lực, một số tiêu chí sức khỏe ban đầu khác.
4. Theo dõi, cập nhật thông tin
Sau khi hoàn thành đăng ký:
Công dân phải lưu giữ giấy chứng nhận đăng ký nghĩa vụ quân sự
Thường xuyên theo dõi thông báo từ cơ quan quân sự
Kịp thời báo cáo khi có thay đổi về nơi cư trú, học tập, làm việc.
5. Hậu quả pháp lý nếu không đăng ký
Theo quy định của Nghị định 218/2025/NĐ-CP:
Không đăng ký nghĩa vụ quân sự khi đủ 17 tuổi là hành vi vi phạm pháp luật có thể bị: Cảnh cáo; Phạt tiền từ 8.000.000 đến 10.000.000 đồng. Ngoài ra, việc không thực hiện đăng ký còn gây ảnh hưởng đến:
+ Hồ sơ, lý lịch cá nhân
+ Việc học tập, xin việc tại cơ quan nhà nước
+ Các thủ tục hành chính liên quan
Trường hợp cố tình trốn tránh, công dân vẫn có thể bị buộc thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định, kèm theo các biện pháp xử lý của cơ quan chức năng.
Việc chấp hành nghiêm đăng ký NVQS lần đầu không chỉ là trách nhiệm mà còn là nghĩa vụ của mỗi công dân đối với Tổ quốc. Qua đó góp phần giúp cơ quan quân sự quản lý tốt nguồn công dân trong độ tuổi, bảo đảm công bằng, minh bạch trong thực hiện Luật Nghĩa vụ quân sự, xây dựng lực lượng vũ trang ngày càng chính quy, vững mạnh./.