Để lúa vụ Mùa đạt năng suất cao, khâu chuẩn bị giống và kỹ thuật gieo mạ là quyết định đến 50% thắng lợi. Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã Trần Phú hướng dẫn bà con nông dân kỹ thuật gieo mạ vụ Mùa cụ thể như sau:
Thời vụ gieo mạ: Gieo mạ trà cực sớm và sớm từ ngày 01/6/2026 đến 10/6/2026, cấy từ ngày 12/6/2026 đến 20/6/2026; trà chính vụ gieo mạ từ ngày 10/6/2026 đến 20/6/2026, cấy từ ngày 20/6/2026 đến 05/7/2026; gieo sạ từ ngày 10/6/2026 đến ngày 20/6/2026. Có kế hoạch gieo mạ dự phòng với tỷ lệ 5 - 10% bằng các giống lúa ngắn ngày (HN6, PC6...) để ứng phó kịp thời nếu gặp điều kiện nắng nóng, ngập úng xảy ra gây chết mạ, chết lúa.
Các hộ xã viên xã Trần Phú làm đất để gieo mạ vụ mùa.
Chuẩn bị hạt giống & Kỹ thuật xử lý
Chọn giống phù hợp: Bà con nên ưu tiên các giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn hoặc trung ngày (khoảng 95-110 ngày), cứng cây chống đổ tốt, và kháng được bọ rầy, bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn (đây là các đối tượng gây hại rất hay gặp ở vụ Mùa).
Lọc hạt lép: Ngâm hạt giống vào nước muối 15% (pha 1,5 kg muối vào 10 lít nước sạch). Cho giống vào, khuấy đều, vớt bỏ toàn bộ hạt lép, hạt lửng và cỏ dại nổi ở trên. Vớt hạt chắc phía dưới ra rửa lại bằng nước sạch. Ngâm hạt giống trong nước sạch từ 24 - 36 giờ đối với lúa thuần hoặc 12 - 18 giờ (đối với lúa lai). Cứ 12 giờ bà con nhớ thay nước một lần để chống chua. Trước khi đem ủ, nên đãi sạch để ráo nước, có thể ngâm thuốc trừ nấm như Cruiser 350FS (đọc là Criu-sơ-350FS) khoảng 10 - 15 phút để diệt sạch mầm bệnh.
Ủ mầm: Đổ giống vào bao dứa thoáng khí hoặc thúng, đậy bao tải ẩm lên trên. Vụ Mùa thời tiết nóng, giống rất nhanh nảy mầm nên bà con tuyệt đối không ủ quá dày, không dùng nilon bọc kín dễ bị thối hỏng do quá nhiệt. Khi mầm dài bằng 1/3 - 1/2 hạt thóc (gọi là nứt nanh, gai dứa) là đem gieo ngay.
Kỹ thuật gieo mạ vụ Mùa
Do đầu vụ Mùa thường rất nóng, bà con nên ưu tiên phương pháp gieo mạ nền đất cứng để tiết kiệm thời gian, dễ chăm sóc và khi cấy không bị đứt rễ, giúp cây bén rễ nhanh.
Chuẩn bị làm luống
Chọn nơi bằng phẳng, gần nguồn nước, tiện tưới tiêu và đủ ánh sáng.
Trải một lớp bùn dày khoảng 2 - 3 cm lên trên nền đất (hoặc lót một lớp nilon đục lỗ bên dưới để sau này xúc mạ cho dễ).
Phân bón cho nền: Cứ 10m2 nền mạ, bà con trộn đều vào bùn: 10 kg phân chuồng hoai mục + 0,5kg phân lân supe. Phẳng mặt luống, để se mặt luống trước khi gieo.
Kỹ thuật gieo mạ
Gieo đều tay, không quá dày. Mật độ thông thường cứ 1 kg hạt giống sẽ gieo trên khoảng 6 - 8 m2 nền mạ.
Che chắn: Gieo xong, bà con dùng chổi que hoặc ống nhựa dập nhẹ cho hạt chìm vào bùn. Vụ Mùa nắng gắt, có thể dùng lưới đen che nắng cao cách mặt luống khoảng 40 - 50 cm để hạn chế nắng nóng gây thối và tránh mưa rào làm xói hạt.
Chăm sóc mạ
Tưới nước: Giữ cho nền mạ luôn đủ ẩm (ẩm tay nhưng không ngập úng). Tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, không tưới lúc giữa trưa nắng.
Khi cây mạ ra lá xanh (sau gieo 2 - 3 ngày), bà con dỡ bỏ rơm rạ hoặc lưới che để cây mạ làm quen với ánh nắng, giúp cây đanh dảnh, cứng cáp trước khi đem ra cấy.
Tiêu chuẩn mạ cấy: Khi mạ đạt từ 2,5 đến 3 lá (khoảng 10 - 12 ngày tuổi sau gieo) là bà con có thể đem đi cấy. Cấy mạ non vụ Mùa giúp lúa đẻ nhánh khỏe và rễ ăn sâu hạn chế đổ ngã.
Lưu ý quan trọng: Trước khi mang mạ ra ruộng cấy từ 3-5 ngày, bà con nên phun một đợt thuốc trừ rầy, sâu đục thân ngay trên luống mạ. Đây là "đợt phun trừ" tiết kiệm nhưng bảo vệ lúa vụ Mùa vô cùng hiệu quả. Vì tuổi mạ còn non nên bà con dùng xẻng hoặc liềm để dẫy, xúc đem đi cấy cho đảm bảo cây mạ không bị đứt rễ và dập nát!